ദക്ഷിണ കാശിയായ കൊട്ടിയൂര്: ദക്ഷയാഗ സ്മരണകളുണര്ത്തി വീണ്ടുമൊരു വൈശാഖ മഹോത്സവത്തിന് കൂടി തുടക്കമാകുന്നു
എല്ലാദിവസവും നക്ഷത്രഫലം നിങ്ങളുടെ മൊബൈല്ഫോണില് ലഭിക്കാന് ഇപ്പോള്തന്നെ ജോയിന് ചെയ്യൂ ജ്യോതിഷവാര്ത്തയുടെ വാട്ട്സാപ്പ് ചാനലില്. ഇവിടെ ക്ലിക്ക് ചെയ്യൂ.
കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളില് ഉത്സവങ്ങള്ക്ക് കൊടിയിറങ്ങുന്ന കാലത്താണ് കണ്ണൂര് ജില്ലയിലെ കൊട്ടിയൂരില് ഉത്സവത്തിന് തുടക്കമാകുന്നത്. അതും കൊടിയേറ്റമില്ലാതെ! ദക്ഷയാഗം നടന്ന പുണ്യഭൂമിയെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന, ‘ദക്ഷിണ കാശി’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കൊട്ടിയൂര് ക്ഷേത്രം നിരവധി അപൂര്വ്വതകളുടെയും ആചാരങ്ങളുടെയും സങ്കേതമാണ്. പ്രകൃതിയോടിഴചേര്ന്ന് കിടക്കുന്ന ഈ കാനനക്ഷേത്രത്തിലെ 28 ദിവസം നീണ്ടുനില്ക്കുന്ന വൈശാഖ മഹോത്സവം ഭക്തിയുടെയും അര്പ്പണത്തിന്റെയും വേറിട്ടൊരു അനുഭവമാണ് ഭക്തര്ക്ക് സമ്മാനിക്കുന്നത്.
വയനാടന് മലനിരകളുടെ താഴ്വാരത്ത്, ബാവലിപ്പുഴയുടെ ഇരുതീരങ്ങളിലുമായാണ് കൊട്ടിയൂര് ക്ഷേത്രങ്ങള് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ‘തൃചേരുമന ക്ഷേത്രം’ എന്നാണ് യഥാര്ത്ഥ പേരെങ്കിലും, ഇക്കരെ കൊട്ടിയൂര് ക്ഷേത്രം, അക്കരെ കൊട്ടിയൂര് ക്ഷേത്രം എന്നീ പേരുകളിലാണ് ഇവ അറിയപ്പെടുന്നത്. ബാവലി നദിയുടെ പടിഞ്ഞാറന് തീരത്ത് ഇക്കരെ കൊട്ടിയൂരും കിഴക്കന് തീരത്ത് അക്കരെ കൊട്ടിയൂരും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഇതില് അക്കരെ കൊട്ടിയൂരിലാണ് ശിവലിംഗം സ്വയംഭൂവായി കുടികൊള്ളുന്നത്.
രക്തം കിനിഞ്ഞ സ്വയംഭൂ ശിവലിംഗം: ഐതിഹ്യം ഇങ്ങനെ…
പുരാണങ്ങളിലെ ദക്ഷയാഗവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് കൊട്ടിയൂര് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഐതിഹ്യം. പരമശിവനോട് കടുത്ത ശത്രുതയിലായിരുന്ന ദക്ഷപ്രജാപതി, തന്റെ മകളായ സതീദേവി ശിവനെ വിവാഹം കഴിച്ചതോടെ അവരെ പൂര്ണ്ണമായും തള്ളിപ്പറഞ്ഞു. പിന്നീട് ദക്ഷന് നടത്തിയ വലിയൊരു യാഗത്തിലേക്ക് സതിക്കും ശിവനും ക്ഷണം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എങ്കിലും, ശിവന്റെ വിലക്ക് വകവയ്ക്കാതെ യാഗശാലയിലെത്തിയ സതീദേവിയെ ദക്ഷന് കഠിനമായി അപമാനിച്ചു. മനോവിഷമം താങ്ങാനാവാതെ സതി യാഗാഗ്നിയില് ആത്മാഹൂതി ചെയ്തു.
ഇതറിഞ്ഞ് കോപാകുലനായ പരമശിവന് തന്റെ ജടമുടി പിഴുതെറിഞ്ഞ് വീരഭദ്രനെ സൃഷ്ടിക്കുകയും, വീരഭദ്രന് യാഗശാലയിലെത്തി ദക്ഷന്റെ ശിരസ്സറുക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് മൂലോകങ്ങളുടെയും അഭ്യര്ത്ഥന മാനിച്ച് ദക്ഷന് ശാപമോക്ഷം നല്കിയ ശിവന് കൈലാസത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
വര്ഷങ്ങള്ക്ക് ശേഷം, ഈ യാഗഭൂമിയില് താമസമാക്കിയിരുന്ന കുറിച്യ സമുദായത്തിലെ ഒരു യുവാവ് തന്റെ അമ്പിന് മൂര്ച്ച കൂട്ടാനായി ഒരു കല്ലില് ഉരച്ചപ്പോള് അതില് നിന്നും രക്തം പ്രവഹിക്കാന് തുടങ്ങി. വിവരമറിഞ്ഞെത്തിയ പടിഞ്ഞീറ്റ നമ്പൂതിരി കൂവയിലയില് കലശമാടിയതോടെയാണ് ഇതിന് പരിഹാരമായത്. ശ്രീ ശങ്കരാചാര്യരാണ് ക്ഷേത്രത്തില് ഇന്നുള്ള രീതിയിലുള്ള ചിട്ടകളും പൂജാക്രമങ്ങളും രൂപപ്പെടുത്തിയത് എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
താടി പ്രസാദമായി നല്കുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ഏക ക്ഷേത്രം
അക്കരെ കൊട്ടിയൂര് ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആകര്ഷണങ്ങളിലൊന്ന് ഇവിടുത്തെ പ്രസാദമായ ‘ഓടപ്പൂവ്’ ആണ്. ദക്ഷയാഗം നടത്തിയ കര്മ്മിയായ ഭൃഗുമുനിയുടെ താടിയാണ് ഈ ഓടപ്പൂവ് എന്നാണ് സങ്കല്പ്പം. വീടുകളിലും വാഹനങ്ങളിലും ഐശ്വര്യത്തിനായി ഭക്തര് ഇത് ഭക്തിപൂര്വ്വം സൂക്ഷിക്കാറുണ്ട്. രാജ്യത്ത് താടി പ്രസാദമായി നല്കുന്ന ഏക ക്ഷേത്രം കൊട്ടിയൂര് ആണ്.
ആചാരങ്ങളിലെ കണിശതയും അവകാശികളും
മറ്റു ക്ഷേത്രോത്സവങ്ങളില് നിന്നും കൊട്ടിയൂരിനെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്ന നിരവധി ഘടകങ്ങളുണ്ട്:
യാഗഭൂമിയായതിനാലാകാം, ഇവിടെ ഉത്സവത്തിന് കൊടിയേറ്റമോ വെടിക്കെട്ടോ ഇല്ല. അപൂര്വ്വം ചില ദിവസങ്ങളില് മാത്രമാണ് ആനകളെ എഴുന്നള്ളിക്കുന്നത്.
64 കുടുംബങ്ങള്ക്കാണ് ഇവിടെ ഓരോ ചടങ്ങിന്റെയും അവകാശമുള്ളത്. ഇവര് ക്ഷേത്രത്തിന് ചുറ്റും ഓല മേഞ്ഞ ചെറിയ കുടിലുകളായ ‘കയ്യാലകളില്’ ആണ് 28 ദിവസവും താമസിക്കുന്നത്. കുടുംബത്തില് മരണം സംഭവിച്ചാല് പോലും ഇവര് ഈ ദിവസങ്ങളില് ക്ഷേത്രപരിസരം വിട്ടുപോകില്ല.
ഉത്സവകാലത്തെ ചില പ്രത്യേക ദിവസങ്ങളില് മാത്രമേ സ്ത്രീകള്ക്ക് അക്കരെ കൊട്ടിയൂരിലേക്ക് പ്രവേശനമുള്ളൂ.
സ്വയംഭൂ ശിലയെ കണ്ടെത്തിയതിനെ ഓര്മ്മിപ്പിക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ഒറ്റപ്പിലാന് കുറിച്യസ്ഥാനികന്റെ നേതൃത്വത്തില് ഇക്കരെ ക്ഷേത്രത്തില് തണ്ണീര് കുടി ചടങ്ങ് നടത്തി, കാട്ടു വഴികളിലൂടെ നടന്ന് കൂവയിലകള് ശേഖരിച്ച് അക്കരെ കൊട്ടിയൂരിലെത്തി മണിത്തറയിലെ സ്വയംഭൂവില് അഭിഷേകം നടത്തുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്. പാല്, നെയ്യ്, ഇളനീര് എന്നിവയാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന അഭിഷേക ദ്രവ്യങ്ങള്.
2026 ലെ പ്രധാന വിശേഷ ദിവസങ്ങള്
ഇടവ മാസത്തിലെ ചോതി നക്ഷത്രം മുതല് മിഥുനത്തിലെ ചിത്തിര നക്ഷത്രം വരെയുള്ള 28 ദിവസങ്ങളിലാണ് വൈശാഖ മഹോത്സവം നടക്കുന്നത്. പ്രധാന തിയ്യതികള് താഴെ നല്കുന്നു:
മേയ് 23: നീരെഴുന്നള്ളത്ത് (മഹോത്സവത്തിന്റെ മുന്നോടിയായുള്ള ചടങ്ങ്)
മേയ് 28: നെയ്യാട്ടം (വൈശാഖ മഹോത്സവത്തിന് തുടക്കം)
ജൂണ് 5: തിരുവോണം ആരാധന
ജൂണ് 7: ഇളനീര് വെപ്പ്
ജൂണ് 8: ഇളനീരാട്ടം, അഷ്ടമി ആരാധന
ജൂണ് 10: രേവതി ആരാധന
ജൂണ് 14: രോഹിണി ആരാധന
ജൂണ് 16: തിരുവാതിര ചതുശ്ശതം
ജൂണ് 17: പുണര്തം ചതുശ്ശതം
ജൂണ് 19: ആയില്യം ചതുശ്ശതം
ജൂണ് 20: മകം കലംവരവ്
ജൂണ് 23: അത്തം ചതുശ്ശതം, വാളാട്ടം, കലശപൂജ
ജൂണ് 24: തൃക്കലശാട്ട് (ഉത്സവസമാപനം)
ശ്രദ്ധിക്കുക: മേയ് 30 മുതല് ജൂണ് 20-ലെ ഉച്ചശീവേലി വരെയുള്ള ദിവസങ്ങളില് മാത്രമാണ് സ്ത്രീകള്ക്ക് അക്കരെ കൊട്ടിയൂരില് പ്രവേശിക്കാന് അനുമതിയുള്ളത്.
ബാവലിപ്പുഴയില് കുളിച്ച് ഈറനോടെ സ്വയംഭൂ ശിവലിംഗത്തെ ദര്ശിക്കാന് എത്തുന്ന ഭക്തര്ക്ക് കൊട്ടിയൂര് കേവലമൊരു ഉത്സവമല്ല; മറിച്ച്, പ്രകൃതിയും പുരാണവും ഭക്തിയും ഒന്നാകുന്ന ആത്മീയ സാക്ഷാത്കാരമാണ്. പെയ്തിറങ്ങുന്ന മഴത്തുള്ളികള്ക്കൊപ്പം ഒഴുകിയെത്തുന്ന ഒരായിരം ഐതിഹ്യങ്ങളുടെ കഥയാണ് കൊട്ടിയൂരിന് പറയാനുള്ളത്.
